مدایح و مراثی دو گونهٔ مهم در شعر فارسی هستند که به ترتیب برای ستایش و سوگ به کار میروند. مدایح معمولاً در وصف بزرگان، پیامبران، امامان و حاکمان سروده میشدند و با زبانی غنی و تصاویر باشکوه، فضایل اخلاقی و دینی آنان را میستودند؛ مانند قصاید ناصرخسرو و انوری. در مقابل، مراثی به ویژه در سوگ شهیدان کربلا و دیگر مصائب مذهبی یا شخصی سروده میشدند و با بیانی احساسی و دردآلود، غم و اندوه را بیان میکردند؛ مانند اشعار محتشم کاشانی در «دوازده بند» یا مراثی سهراب سپهری. هر دو گونه نه تنها بازتابدهندهٔ باورهای مذهبی و اجتماعی بودند، بلکه در شکلگیری هویت ادبی و عاطفی فارسیزبانان نقش بسزایی داشتند.
