کتاب *ماهیت نهضت امام حسین (علیه السلام)* اثر استاد شهید مرتضی مطهری، به تحلیل ابعاد مختلف قیام عاشورا میپردازد و تأکید میکند که این نهضت، صرفاً یک شورش سیاسی نبود، بلکه حرکتی عمیقاً الهی و اصلاحگرانه با اهداف بلند معنوی و اجتماعی بود. مطهری با بررسی انگیزههای امام حسین (ع)، نشان میدهد که ایشان با آگاهی کامل از شهادت خود، در برابر انحرافات حکومت یزید ایستاد و هدف اصلیاش احیای ارزشهای اصیل اسلامی، مبارزه با ظلم و بیعدالتی، و حفظ حیات دینی امت اسلام بود. این کتاب همچنین به تفاوتهای ماهوی نهضت حسینی با دیگر جنبشهای تاریخی اشاره کرده و نقش آن را در بیداری وجدانهای خفته و الهامبخشی مبارزات حقطلبانه در طول تاریخ برجسته میکند.
