دیدگاه متفکران شیعی درباره مختار

مرتبط با پرونده
پرونده بررسی شخصیت مختار
بررسی شخصیت مختار ثقفی/ بخش اول
دیدگاه متفکران شیعی درباره مختار
در مورد مختار ثقفی نقل قولهای زیادی نقل شده است. از جمله آنها روایاتی است که به تعریف و تمجید مختار میپردازد و او را بالا می برد.
فهرست
طبری در تاریخ خود درباره مختار و قیام او میگوید:
تجرد المختار لقتله الحسين فقال ما من ديننا ترک قوم قتلوا الحسين يمشون احياء فى الدنيا آمنين بئس ناصر آل محمد انا إذا الكذاب كما سمونی فانی بالله استعين عليهم الحمد الله الذي جعلني سيفا ضربهم به و رمحا طعنهم به و طالب وترهم…..
مختار آستین بالا زد و گفت اصلاً روش و آیین و دین ما این نیست که قاتلان امام حسین را وانهیم تا در کمال امنیت راه بروند. چه بد یارانی برای آل محمد در دنیا هستیم پس همانگونه که مرا کذاب نامیده اند اما از خدا کمک میگیرم خدا را شاکرم تا مرا شمشیری قرار داد که دشمنان آنها را با آن میزنم و دفع میکنم و مرا نیزه ای قرار داد که اینها را با آن بزنم و خدا مرا انتقام گیرنده خون آنان قرار داده ..
حوادث آسمانی و زمینی شورشها اعتراضات جریان مدینه و مکه جریان توابین و جریان ،مختار همه پس لرزه های قیام امام حسین (ع) است. با این وجود به جریان مختار کمتر پرداخته شده است.
دشمنی نسبت به مختار
کمتر کتابی از اهل سنت سراغ داریم که شخصیت مختار را مطرح کند و به او ناسزا نگوید کمترین این ناسزاها «کذاب» است. اتهام کذاب از کجا آمده است؟
مرحوم خویی معتقد است روایاتی که درباره مختار وارد شده دو قسم است یک قسم مختار را مدح میکند و یک قسم دیگر ذم
می کند وقتى مختار لشکری به جنگ شامیان ،فرستاد ابراهیم فرزند مالک اشتر فرمانده سپاهش بود و عبیدالله بن زیاد فرمانده لشکر شامیان را بر عهده داشت. اولین بار در آنجا این ضبعان «کلبی مختار را کذاب نامید. [۲]
دیدگاه متفکران شیعه
از شخصیتهای معاصر آقایان خوبی [۳] تستری [۴] مامقانی (۵) امینی [۶] نمازی [۷] و محدث قمی [۸] از مختار یاد کرده و از او دفاع کرده اند؛ اما محور بحث، نظر سه نفر نخست است.
مرحوم مامقانی شش اشکال به مختار دارد؛ اما در آخر، حسن حالش را میپذیرد. عدالت و مورد وثوق بودنش را در دو مرحله ثابت نمیداند؛ ولی حسن حالش را میپذیرد من تعجب میکنم در بین علمای رجال یک مبنایی هست که ترضی و ترحم صدوق را توثیق میدانند؛ اما در ترضی امام معصوم تأمل میکنند امام معصوم که ترضی و ترحم میکند از مرحوم صدوق کمتر است؟ این تأملات برای چیست؟
مرحوم آقای خوبی چند اشکال مطرح میکند و جواب میدهد که به تفضیل نظر ایشان طرح و بررسی میشود.
از کلام ،ایشان به دست میآید که در کتابهای متقدمین کمتر از مختار نام برده شده و ظاهراً اولین کسی که از او حرفی را نقل میکند، مرحوم علامه است. علامه در «خلاصه الاقوال [1] ایشان را در قسمت اول کتاب نقل میکند. این که علامه حلی شخصی را در قسمت اول نقل میکند، به این معناست که او عادل و ممدوح است. مرحوم خوبی معتقد است روایاتی که درباره مختار وارد شده دو قسم است یک قسم مختار را مدح میکند
و یک قسم دیگر ذم میکند. [۱۰] روایاتی که در تمجید او می باشد